Λιθάνθρακας: Όταν οι ενεργοί πολίτες αλλάζουν το σκηνικό

dirty ΔΕΗΜέσα στο τελευταίο εξάμηνο του 2007, σημειώθηκε πρωτοφανές ενδιαφέρον εκ μέρους πολλών επενδυτών για την κατασκευή λιθανθρακικών μονάδων αφού κατατέθηκαν στη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) πέντε αιτήσεις για μονάδες λιθάνθρακα. Στο μεταξύ, τον Ιανουάριο του 2008 φούντωσε η φημολογία για συνεργασία της ΔΕΗ με την γερμανική RWE για μια νέα μονάδα λιθάνθρακα, τεράστιας ισχύος 1600 MW, στην Καβάλα ή τον Αλμυρό, σε μια προσπάθεια να κρατηθεί το ενεργειακό τοπίο της χώρας σε επίπεδο μεσαιωνικό και σε βάρος του περιβάλλοντος.

Συγκεκριμένα το 2007 συνολικά κατατέθηκαν στη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) πέντε αιτήσεις για μονάδες λιθάνθρακα από τις εταιρίες ΤΕΡΝΑ, Μυτιληναίος, ΔΕΗ, Edison. Μονάδες που προγραμματίστηκαν χωρίς πρόβλεψη για την βιωσιμότητά τους, τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας. Έως τις αρχές του 2008 είχαν κατατεθεί αιτήσεις των παραπάνω εταιριών για αδειοδότηση λιθανθρακικών μονάδων στο Μαντούδι Ευβοίας (460 MW), τα Άσπρα Σπίτια Βοιωτίας (600 MW), τον Αστακό Αιτωλοακαρνανίας (600 MW), τη Λάρυμνα Φθιώτιδας (800 MW) και το Αλιβέρι Εύβοιας (800 MW).

Ένα κοινό χαρακτηριστικό έχουν οι συγκεκριμένες περιοχές. Είναι περιοχές που έχουν υποφέρει από την κακώς εννοούμενη ανάπτυξη σε βάρος του φυσικού περιβάλλοντος. Τα Άσπρα Σπίτια είναι μια βιομηχανική περιοχή, που φιλοξενεί μεγάλη βιομηχανία αλουμινίου και διαδικασίες εξόρυξης βωξίτη. Ο Αλμυρός είναι, επίσης, μια σημαντικά βεβαρημένη περιοχή, με πληθώρα βιομηχανιών. Η Καβάλα ‘φιλοξενεί’ τη Βιομηχανία Φωσφορικών Λιπασμάτων και δεξαμενές καυσίμων. Η Λάρυμνα αποτελεί εξαιρετικά υποβαθμισμένη περιοχή λόγω των εκεί μεταλλευτικών εργασιών. Το Μαντούδι πλήττεται από την ανεργία, που προήλθε από το κλείσιμο των εκεί μεταλλείων, γνωρίζοντας από πρώτο χέρι την περιβαλλοντική υποβάθμιση. Ο Αστακός αγωνίζεται να παραμείνει ‘καθαρός’, παρά τη διογκωμένη κίνηση στο ιδιωτικό βιομηχανικό λιμάνι της περιοχής. Η φημολογία για κατασκευή μονάδων λιθάνθρακα δεν μπορούσε να γίνει ανεκτή.

Τον Δεκέμβριο του 2007, η δημοτική αρχή του Μαντουδίου Ευβοίας κάλεσε τους πολίτες του Δήμου, περιβαλλοντικές οργανώσεις, επιστήμονες και άλλους σχετικούς φορείς να παρέμβουν με ολιγόλεπτη εισήγηση σε ανοιχτή συγκέντρωση των δημοτών με θέμα την κατασκευή μονάδας λιθάνθρακα στην περιοχή. Σε ένα κατάμεστο κλειστό γυμναστήριο, το σύνολο της τοπικής κοινωνίας καταφέρθηκε με ιδιαίτερα σκληρό τρόπο κατά του λιθάνθρακα. Ήταν αυτή η τόσο σημαντική στιγμή, το «όχι» δηλαδή των κατοίκων του Μαντουδίου, που έφερε τις πρώτες σκέψεις για τη δημιουργία μιας Συμμαχίας κατά του λιθάνθρακα. 

Μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του Ιανουαρίου 2008, διοργανώθηκε συνάντηση εργασίας με όλους τους δημάρχους. Τελικό αποτέλεσμα της συνάντησης ήταν η έναρξη των διαδικασιών για τη δημιουργία της «Συμμαχίας ενάντια στο λιθάνθρακα». Επί συνόλου εννέα δήμων της Ελλάδας, οι οποίοι επρόκειτο να δεχθούν στα όρια τους λιθανθρακικές μονάδες, οι επτά δήμοι συμφώνησαν να συμμετέχουν στη «Συμμαχία ενάντια στον λιθάνθρακα. Ήταν οι δήμοι Καβάλας, Αλμυρού, Κηρέως, Αστακού, Διστόμου και οι κοινότητες Αντίκυρας και Κυριακίου. Η συμμαχία ανακοίνωσε τη δημιουργία της στις 29 Ιανουαρίου 2008, ενώ από τις 30 Ιουνίου 2008, ακόμα ένας δήμος (Οπουντίων) δέχθηκε να συμμετέχει. Είναι η πρώτη φορά που δημιουργείται στην Ελλάδα, και ίσως στην Ευρώπη, μια τέτοιου είδους και έκτασης συμμαχία μεταξύ δήμων που αντιμετωπίζουν κοινά περιβαλλοντικά προβλήματα.

Οι πρώτες κινήσεις της Συμμαχίας αφορούσαν τη δημιουργία ενός κειμένου θέσεων, καθώς και μιας υποστηρικτικής έκθεσης για τους μύθους γύρω από το λιθάνθρακα. Κατόπιν ακολούθησε εντατική προσπάθεια ενημέρωσης των πολιτών στις τοπικές κοινωνίες, των μέσων μαζικής ενημέρωσης και των πολιτικών για την ύπαρξη και τους σκοπούς της Συμμαχίας. Τα αποτελέσματα ήταν εξαιρετικά. Μέσα σε ελάχιστο διάστημα, με τη θέρμη και υποστήριξη όλων των τοπικών φορέων, οργανώθηκαν εντυπωσιακά και άκρως μαζικά συλλαλητήρια στον Αλμυρό (5.000 πολίτες), Καβάλα (12.000), Μαντούδι (5.000), Βοιωτία (2.000).

Παράλληλα με τη διεξαγωγή των συλλαλητηρίων, η Συμμαχία αναζήτησε την υποστήριξη όσο το δυνατόν περισσότερο φορέων, επιστημόνων, πολιτικών κομμάτων αποστέλλοντας σχετικές επιστολές. Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, δήλωσαν τη στήριξή τους στη Συμμαχία πληθώρα άλλων γειτονικών δήμων, επιστημονικές οργανώσεις, όπως η Ένωση Ελλήνων Χημικών, περιβαλλοντικές και κοινωνικές οργανώσεις, η ΕΝΑΕ (Ένωση Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων Ελλάδας), το Τεχνικό Επιμελητήριο Δυτικής Μακεδονίας, καθηγητές πανεπιστημίων κτλ. Ταυτόχρονα, από τον Σεπτέμβριο του 2008, η Συμμαχία απόκτησε τη δική της ιστοσελίδα http://www.ohiallokarvouno.gr/ όπου όλοι οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ανατρέχουν για πληροφορίες σχετικά με τον λιθάνθρακα, τους λόγους άρνησης και την παροχή εποικοδομητικών προτάσεων.
Η Συμμαχία, τέλος, ανέπτυξε μια πολύ καλή συνεργασία με τους «Πολίτες κατά του λιθάνθρακα», παράλληλη συμμαχία πολιτών με κοινό στόχο: τον αποκλεισμό του λιθάνθρακα από το ενεργειακό ισοζύγιο της Ελλάδας. Η πρωτοβουλία «Πολίτες κατά του λιθάνθρακα» απαρτίζεται από τοπικές οργανώσεις και κινήσεις πολιτών, και είναι πραγματικά αξιοθαύμαστη η ενεργητικότητά τους, καθώς και η διάθεσή τους να αποτρέψουν την αμετάκλητη υποβάθμιση που θα φέρει μια λιθανθρακική μονάδα στις περιοχές τους. Στην ιστοσελίδα http://lithathrakas.wordpress.com μπορεί κανείς να δει δείγμα της σημαντικής δουλειάς των τοπικών οργανώσεων.

Τα αποτελέσματα της κινητοποίησης των πολιτών ήταν εντυπωσιακά. Το Φλεβάρη του 2009, ο Υπουργός Ανάπτυξης ανακοίνωσε την αναστολή των επενδύσεων σε λιθάνθρακα, ενώ σχεδόν όλα τα πολιτικά κόμματα τάχθηκαν ενάντια σε αυτό το ρυπογόνο καύσιμο. Το σημαντικότερο συμπέρασμα που μπορεί αβίαστα να εξαχθεί αφορά τη δυναμική που έχουν οι πολίτες, όταν συστρατευθούν σε ένα κοινό σκοπό. Συστράτευση, χωρίς αποκλεισμούς και κομματικές παρωπίδες, χωρίς δογματισμούς και άκριτους αφορισμούς. Η νίκη κατά του λιθάνθρακα, βέβαια, δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Μια πολιτική απόφαση εύκολα μπορεί να ανατραπεί, αν η κοινωνία σταματήσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις.

Αυτό, όμως, που μπορεί να μείνει σαν μέγιστο μάθημα είναι η ανάγκη να αφήσουμε την αδράνεια του καναπέ και να ασχοληθούμε με τα κοινά μας περιβαλλοντικά -και όχι μόνο- προβλήματα. Αυτή η ενασχόληση πρέπει να σχετίζεται και με το αναφαίρετο δικαίωμα του «εκλέγειν». Σε αυτές τις εκλογές πρέπει να ψηφίσουμε και για το περιβάλλον, και για το κλίμα ανατρέποντας το σκηνικό και στην Ελλάδα και την Ευρώπη.

Σχετικά άρθρα «Στο Παλιό Φάληρο, Αριστερά»:

Οικιακή ενεργειακή αυτονομία, οι ελληνικές καλένδες και οι…Ζαπατίστας

ΑΠΕ, ρυθμοί χελώνας

Περιβάλλον. Νίκες των κινημάτων, ελπίδα για το μέλλον

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: