Οικονομική κρίση, η Ελληνική Αριστερά και ο Δεκέμβρης του 8: Πόσο επηρεάζουν την Ευρώπη

Από τις κινητοποιήσεις των μαθητών του Π. Φαλήρου

Από τις κινητοποιήσεις των μαθητών του Π. Φαλήρου

Ο καθηγητής Κώστας Βεργόπουλος, υποψήφιος με το ευρωψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ, σε συνέντευξή του στην “Αυγή” και υποστηρίζει ότι στην Ε.Ε. υπάρχει “αριστερό κενό”, το οποίο χρεώνονται εν πολλοίς οι σοσιαλδημοκρατικές δυνάμεις και το οποίο μπορεί να εκμεταλλευθεί ο “μεταλλαγμένος συντηρητισμός”. Με την απόσταση από την οποία είναι σε θέση να κοιτά τα πράγματα, ο Κ. Βεργόπουλος επισημαίνει επίσης μια οπτική του Δεκέμβρη: “Συνόψισε τις αντιθέσεις και τα προβλήματα στην Ελλάδα και στις σύγχρονες κοινωνίες και εισπράχθηκε έτσι ως προειδοποίηση από αυτούς στους οποίους απευθυνόταν”.

Συνέντευξη στον Γιώργο ΚΥΡΙΤΣΗ

* Τι πιστεύετε ότι θα εκφραστεί στις επικείμενες ευρωεκλογές; Φόβος και συντηρητισμός, ευρωσκεπτικισμός, στροφή προς τα αριστερά;

Η παγκόσμια κρίση, που έγινε κατάδηλη από το 2008, είναι επίσης μια βαθιά ευρωπαϊκή κρίση, που βασίζεται στη γενικευμένη δραματική έλλειψη προοπτικής. Από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ (1992) και μέχρι σήμερα, η Ευρώπη έχει εγκαταλείψει τις ιδρυτικές κοινοτικές αρχές με τις οποίες είχε εμφανισθεί από τη Συνθήκη της Ρώμης (1957) και έχει απροσχημάτιστα επιλέξει το φιλελεύθερο και μονεταριστικό υπόδειγμα, που όμως έχει περιέλθει σήμερα σε βαθιά κρίση και αδιέξοδο. Όπως ακριβώς το παγκόσμιο σύστημα πάσχει σήμερα από καταλυτικό έλλειμμα ορατότητος, έτσι και το ευρωπαϊκό έχει χάσει κάθε σημείο αναφοράς και συντηρείται πλέον όλο και πιο δύσκολα, μόνον χάρη στις δυνάμεις αδράνειας και οπωσδήποτε εν ελλείψει εναλλακτικού προτάγματος.

Περισσότερο και από τις συντηρητικές δυνάμεις, οι σοσιαλδημοκρατικές ευθύνονται κατά κύριο λόγο για τη σημερινή ευρωπαϊκή ανυπαρξία και χρεωκοπία, αλλά και η υπόλοιπη αριστερά, στο μέτρο που έχει μέχρι σήμερα αντιμετωπίσει ως ουραγός τη σοσιαλδημοκρατική κινητικότητα στον ευρωπαϊκό χώρο. Στις επικείμενες ευρωεκλογές υπάρχει αριστερό κενό και αυτό αυξάνει την πιθανότητα να επωφεληθούν οι συντηρητικές δυνάμεις εξωθώντας τα πράγματα προς εθνικιστικές κατευθύνσεις. Ενόσω δεν προβλέπεται ενιαία ευρωπαϊκή κυριαρχία, ούτε ομοσπονδιακή ένωση, μοιραία τα κενά κινδυνεύουν να καλυφθούν με την αναδίπλωση στις εθνικές κυριαρχίες. Είτε αυτό θεωρηθεί αντιδραστικό είτε προοδευτικό, κινδυνεύει να εμφανισθεί ως αναπότρεπτο. Φυσικά, κάποια τμήματα της αριστεράς θα ενισχυθούν αρκετά, όμως, με την σημερινή κατάρρευση του νεοφιλελευθερισμού, ο μεταλλαγμένος συντηρητισμός κινδυνεύει ν’ αποκομίσει μεγαλύτερα οφέλη. Σε κάθε περίπτωση, η αριστερά φέρει τη μεγίστη ευθύνη για τις εξελίξεις προς οποιαδήποτε κατεύθυνση και να κινηθούν αυτές. Η αριστερά βρίσκεται σε προνομιακή θέση σε σχέση με τις κοινωνικές δυνάμεις και εάν σήμερα υπάρχει έλλειμμα ορατότητος, η ίδια φέρει την κύρια ευθύνη γιʼ αυτό.

* Πώς πρέπει να οικοδομήσει τα μέτωπά της η αριστερά; Πώς θα παντρέψει τα χαμηλά μισθωτά στρώματα με τους μετανάστες και τα δύο μαζί με τον αγώνα για το περιβάλλον;

Με τον σοσιαλφιλελευθερισμό έχουν ανακηρυχθεί ιερές και όσιες αρχές που είναι μεταξύ τους αντινομικές και κάνουν τα προβλήματα ανεπίλυτα. Για την αριστερά, η σύζευξη με τα λαϊκά στρώματα είναι το επίπεδο της απασχόλησης και συνεπώς κάθε τι που συμβάλλει στην αύξηση και σταθεροποίησή της. Στο σημείο αυτό, η αριστερά συναντάται όχι μόνον με τους μετανάστες εργαζομένους, αλλά με τη μέγιστη μερίδα της κοινωνίας, δηλαδή με το σύνολο των παραγωγικών δυνάμεων και σε αντιπαράθεση με τη χρηματοπιστωτική ολιγαρχία. Η κοινωνική συνοχή αντιπαρατίθεται σήμερα στο εγχείρημα της κοινωνικής διάλυσης, με πρόσχημα την παγκοσμιοποίηση και εργαλεία το άνοιγμα των αγορών και τις απορρυθμίσεις. Η υπονόμευση των εθνικών και περιφερειακών συστημάτων δεν ενισχύει το παγκόσμιο σύστημα, αλλά το αποσταθεροποιεί. Η αληθινή παγκοσμιότητα προϋποθέτει ισχυρή εθνική και περιφερειακή ολοκλήρωση, ειδάλλως, εν ελλείψει αυτής, αποσταθεροποιείται το σύνολο, όπως ακριβώς συμβαίνει σήμερα.

* Η Ελλάδα, η Γαλλία και η Ιταλία έχουν συντηρητικές κυβερνήσεις με παρεμφερή ρητορική. Πώς ακούγεται στη Γαλλία ο λόγος του Σαρκοζί και από πού έρχεται ο αντίλογος;

Η ιταλική αριστερά, όπως και η γαλλική, ομιλούν μη ακουόμενες. Ο αντίλογος στον Σαρκοζί σήμερα έρχεται κυρίως από το Νέο Αντικαπιταλιστικό Κόμμα (Μπεζανσενό) και το Μέτωπο της Αριστεράς (Μελανσόν), που έχουν φθάσει να μοιράζονται το καθένα από 7% στις δημοσκοπήσεις. Μόνο που το πρώτο έχει ξεκινήσει από ψηλότερα και το δεύτερο από χαμηλότερα. Κοινό χαρακτηριστικό αμφότερων είναι η σύνδεση με τους κοινωνικούς αγώνες που επεκτείνονται σήμερα σε όλα τα πεδία. Όμως, στην Ελλάδα, ο ΣΥΡΙΖΑ εμφανίζει περισσότερο κινηματικό χαρακτήρα, όπως και το Λίνκε στη Γερμανία, και αυτό συνιστά ήδη αντίλογο μεγαλύτερου κοινωνικού βάθους, στο μέτρο που μεταθέτει το ζήτημα από τεχνοκρατικό πρόβλημα σε πολιτικό και κοινωνικό.

* Η κυβέρνηση, αλλά και το ΠΑΣΟΚ, επιμένουν τα τελευταία 15 χρόνια ότι το ασφαλιστικό μας σύστημα δεν στέκεται και προχωρούν σε περικοπές. Πιστεύετε ότι η παρούσα κρίση θα οδηγήσει σε παραπέρα υποχώρηση της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης;

Όλα μπορούν να συμβούν, ακόμη και τα χειρότερα. Όσο η ανεργία επεκτείνεται χωρίς όρια, μοιραία τα ταμεία θα εξασθενούν. Όμως, φυσικά, η λύση δεν είναι ο ανασκολοπισμός της κοινωνικής ασφάλισης, προϋποθέτοντας αυθαίρετα ότι η ανεργία θα είναι αιώνια, αλλά αντιθέτως η αλλαγή οικονομικής πολιτικής με στόχο την αύξηση της απασχόλησης, πράγμα που θα εξυγιάνει και τα ταμεία.

* Η λύση της περικοπής μισθού και ημερών απασχόλησης πού οδηγεί με όρους οικονομίας;

Όσο διετηρείτο η επίπλαστη ευημερία, ο νεοφιλελευθερισμός εκήρυσσε λιτότητα μισθών για λόγους ανταγωνιστικότητος. Σήμερα, που ο ίδιος βρίσκεται σε αδιέξοδο, αντί να αλλάξει πολιτική, επαναφέρει την ίδια επιλογή, ισχυριζόμενος ότι μόνον με λιτότητα μισθών θα μπορέσει η οικονομία να βγει από την ύφεση. Όμως, η διαιωνιζόμενη λιτότητα προσθέτει μάλλον προβλήματα στην οικονομία, παρά αφαιρεί. Όταν η ζήτηση και η αγορά υστερούν, χρειάζεται μεγάλη ανευθυνότητα για να προτείνει κάποιος πρόσθετη λιτότητα μισθών, δηλαδή πρόσθετη συρρίκνωση της ζήτησης και της αγοράς. Η συνταγή αυτή είναι λανθασμένη και έχει ήδη αποτύχει.

* Πώς γίνεται, σε μια χώρα που ψηφίζει Σαρκοζί, η κοινή γνώμη να επικροτεί την πρακτική της ομηρίας των αφεντικών;

Η κοινή γνώμη στη Γαλλία επικροτεί τις ομηρίες των αφεντικών, όμως ταυτόχρονα η δημοφιλία του Σαρκοζί έχει κατέλθει στο χαμηλότερο σημείο της σταδιοδρομίας του (30%). Δεν υπάρχει αντίφαση. Άλλωστε ο πρόεδρος δεν εξελέγη με σαρωτική πλειοψηφία, αλλά με σχετικά μικρή (53%). Ακόμη και ψηφοφόροι του παραμένουν ευαίσθητοι σε ζητήματα απασχόλησης, κοινωνικού εμπαιγμού, δημοσίων υπηρεσιών. Οι εργοδότες που τίθενται υπό περιορισμό από τους εργαζόμενους είναι εκείνοι που διένειμαν άφθονες υποσχέσεις και σήμερα τις αθετούν. Εξάλλου, το bossnapping δεν είναι γαλλική ευρεσιτεχνία, αλλά αμερικανική: αντί να απολύονται εργαζόμενοι, γιατί να μην απολύονται οι εργοδότες, ερωτά η ακτιβίστρια Ναόμι Κλάιν1. Οι τελευταίοι προβάλλουν κατά κόρον τον «κοινωνικό» χαρακτήρα του έργου τους. Όταν όμως φθάνουν στο σημείο να συντηρούνται με δημόσιες επιδοτήσεις και ταυτόχρονα προβαίνουν σε μαζικές απολύσεις, τότε ίσως έρχεται η στιγμή που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η κοινωνική διάσταση.

* Γιατί ανησύχησε τόσο πολύ τους Ευρωπαίους ο Δεκέμβρης;

Ο ελληνικός Δεκέμβρης είχε όλα τα χαρακτηριστικά της «μαύρης εξέγερσης» των νέων που βρίσκονται σήμερα σε ολοκληρωτική απόγνωση και αυτό το πρότυπο απειλεί σήμερα όλες τις σύγχρονες κοινωνίες, όπως ετόνισε ήδη ο Αμερικανός κοινωνιολόγος από την Καλιφόρνια, Μάικ Ντέιβις, και ο μαρξιστής από τη Νέα Υόρκη, Τζον Μπέλαμι Φόστερ, διευθυντής της Μηνιαίας Επιθεώρησης.

Η μαθητική κυρίως εξέγερση συνόψισε το σύνολο των αντιθέσεων στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία, αντιθέσεων που δεν είναι αποκλειστικά ελληνικές, αλλά υπάρχουν επίσης και αναπτύσσονται σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες και στις σύγχρονες κοινωνίες. Όπως φάνηκε, την προειδοποίηση εισέπραξαν αμέσως αυτοί προς τους οποίους απευθυνόταν η εξέγερση, έστω και αν, από την άλλη πλευρά, κάποιοι έφθασαν στο σημείο νʼ αμφισβητήσουν ακόμη και τον κοινωνικό χαρακτήρα των γεγονότων. Στις κρίσιμες αυτές ημέρες, ο ΣΥΡΙΖΑ έσωσε την κοινωνική τιμή της αριστεράς.

1. Βλ. Naomi Klein & Avi Lewis, «The Cure For Layoffs: Fire The Boss!» στο Common Dreams, 14 Μαΐου 2009

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: