Πρόληψη- Πόσο αθώα μπορεί να είναι

               Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Δημόσια Υγεία 2008 – 2012

attention_manipulation1

Πολιτικές για την ανάπτυξη του κοινωνικού κράτους ή πολιτικές χειραγώγησης των πολιτών;

Οι πρόσφατη παρουσίαση του Υπουργού Υγείας του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Δημόσια Υγεία 2008-12, συνοδεύτηκε από εξαγγελίες δράσεων κόστους 720 εκ ευρώ που θα στηρίξουν σε αυτό το χρονικό διάστημα πολιτικές που, κατά τον κ. Αβραμόπουλο, «τοποθετούν την πρόληψη στο επίκεντρο της λειτουργίας του κοινωνικού κράτους, αναδεικνύοντας τον καθοριστικό ρόλο που έχει η υπεύθυνη και συνεχής ενημέρωση των πολιτών για ζητήματα υγείας». Επί της ουσίας, το εν λόγω σχέδιο δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια προσπάθεια εφαρμογής των κατευθύνσεων της ΕΕ   υπό τον τίτλο «Προαγωγή της υγείας» (Συμφωνία της Λισσαβόνας) που στοχεύουν:

—  Στην πρόληψη, ως κύριας στρατηγικής στην ΕΕ για τον περιορισμό του κόστους λειτουργίας των συστημάτων υγείας

—  Στην επιβολή συμπεριφορών στους πολίτες, μέσω επικοινωνιακών πολιτικών, που μπορεί να οδηγήσουν στην πρόληψη ασθενειών

        Όπως είναι φυσικό, οι εξαγγελίες αυτές, όσο καλές και αν ακούγονται σαν επίπεδο προθέσεων, δεν παύουν να εμπεριέχουν σοβαρούς κινδύνους στην εφαρμογή τους, ιδιαίτερα αν ληφθεί υπ’ όψη και η ανάλογη εμπειρία από την εφαρμογή παρόμοιων πολιτικών σε χώρες της ΕΕ και που θα πρέπει να απασχολήσουν ιδιαίτερα την αριστερά και τα κινήματα των υγειονομικών μιας και:

—  Με εξαίρεση τις επιδημιολογικά εξακριβωμένες συσχετίσεις του καπνίσματος με μορφές του καρκίνου του πνεύμονα και της φτώχειας με σχεδόν όλους τους επιδημιολογικούς δείκτες, όλες οι άλλες δράσεις δεν τεκμηριώνονται από σοβαρές αντίστοιχες μελέτες και ορισμένες από αυτές (πχ αυτές που σχετίζονται με την διατροφή και την συσχέτισή της με την στεφανιαία νόσο ή τις δράσεις για τα ναρκωτικά) είναι γνωστό ότι κατευθύνονται και από τις επιταγές ισχυρών lobby της φαρμακευτικής βιομηχανίας.  

—  Έχει αποδειχτεί ότι οι δράσεις πρόληψης, όπου εφαρμόστηκαν, δεν οδήγησαν σε καμία περίπτωση στον περιορισμό του κόστους των συστημάτων υγείας. Αντίθετα, παρατηρείται μια συνεχώς αυξανόμενη τάση αύξησης των δαπανών για πολύ ακριβές διαγνωστικές μεθόδους που απευθύνονται στους υγιείς, και που αποστερούν πολύτιμους πόρους που θα έπρεπε να διατεθούν στους πραγματικά ασθενείς ή σε δράσεις πρόνοιας ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων

—  Οι δράσεις πρόληψης ή Προαγωγής της Υγείας, όπου εφαρμόστηκαν οδήγησαν το ιατρικό επάγγελμα σε δραματική κρίση μετά την εξουσιοδότηση που παρέχεται στους ιατρούς για να παρεμβαίνουν στις ζωές των υγειών, μεταβάλλοντας έτσι τον κεντρικό σκοπό της ιατρικής που δεν είναι να νικήσει τις αρρώστιες και τον θάνατο αλλά να ανακουφίζει από τον πόνο και να ελαχιστοποιεί τις βλάβες. 

—  Η παρέμβαση της πολιτικής με παρόμοιες δράσεις, αυξάνει μεν την δημοτικότητα των πολιτικών, και μάλιστα χωρίς κανένα κόστος γι’ αυτούς, αλλά παράλληλα μεγαλώνει την εξουσία τους για να ελέγχουν τον πληθυσμό χρησιμοποιώντας τους ιατρούς και τους άλλους επαγγελματίες υγείας μέσω νέων ημι-θρησκευτικών σταυροφοριών που στοχεύουν στην ρύθμιση των συμπεριφορών των πολιτών σε θεμελιώδη ζητήματα όπως το σεξ, η διατροφή και γενικότερα ο τρόπος ζωής τους. Κατευθύνοντάς τους πολίτες σε νέες σύγχρονες μορφές ασκητισμού και με την υπέρμετρη χρήση επικοινωνιακών πολιτικών, δημιουργούν γενικευμένους φόβους (πχ νόσος των πουλερικών, SARS κλπ), επιτρέποντας έτσι την ευκολότερη χειραγώγησή τους και την στροφή τους στην ατομικότητα. Έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον ποιά και πόση έκταση θα πάρει και η τρέχουσα καμπάνια «γρίπη των χοίρων», και πως φυσικά αυτή θα συνδεθεί με το ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο χειραγώγησης που προσδιορίζει η οικονομική κρίση.

Εκτός από αυτές τις βασικές πολιτικές αντιρρήσεις που σχετίζονται με την εφαρμογή τέτοιων πολιτικών, από την ανάγνωση των κειμένων του Εθνικού Σχεδίου Δράσης 2008-12 προκύπτει και ορισμένες επί μέρους παρατηρήσεις που, μαζί με τις προαναφερθείσες, θέτουν σε αμφιβολία συνολικά τις πολιτικές προθέσεις του υπουργού. Έτσι:

—  Σχεδόν όλες οι δράσεις του Εθνικού Σχεδίου θα ανατεθούν να εκτελεστούν σε γραφειοκρατικές επιτροπές ή σε ασύνδετα από την κοινωνία νέα κεντρικά όργανα, αποκλείοντας τους ιατρούς και τους άλλους επαγγελματίες υγείας από τον σχεδιασμό των πολιτικών και των παρεμβάσεων.

—  Η εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την δημόσια υγεία στο περιβάλλον του νοσοκομειοκεντρικά σχεδιασμένου ΕΣΥ, που ακόμα δεν είναι Σύστημα Υγείας λόγω της ουσιαστικής ανυπαρξίας του πρωτοβάθμιου τομέα του, δεν είναι δυνατό να οδηγήσει στην επίτευξη οποιουδήποτε στόχου που αφορά την βελτίωση της δημόσιας υγείας αν δεν συνοδευτεί ταυτόχρονα με γενναία μέτρα που θα σχετίζονται με την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών και νοοτροπιών από αυτό (πχ ανάπτυξη υπηρεσιών κατ’ οίκον νοσηλείας με ταυτόχρονο περιορισμό της μέσης διάρκειας νοσηλείας, σοβαρότερη εμπλοκή των ασθενών στην λήψη ιατρικών αποφάσεων που τους αφορούν,  περιορισμό της τεχνητής ζήτησης υπηρεσιών υγείας που κατευθύνεται από τις ιδιότυπες σχέσεις μέρους των ιατρών με την φαρμακοβιομηχανία κλπ)

—  Ο πολύπλοκος και γραφειοκρατικός προσανατολισμός του Εθνικού Σχεδίου Δράσης, λόγω των ανωτέρω δυσλειτουργιών του ΕΣΥ, είναι σφόδρα πιθανό να περιοριστεί μόνο σε ακριβές επικοινωνιακές καμπάνιες από τα ΜΜΕ, που ουσιαστικά δεν προσφέρουν τίποτα στην Δημόσια Υγεία και θα χρησιμοποιούνται από τον εκάστοτε υπουργό υγείας για να εξαγοράζει την πολιτική του εικόνα στα μέσα με την διοχέτευση τεράστιων ποσών, όπως έγινε πρόσφατα με την αντικαπνιστική καμπάνια.

      Συμπερασματικά, αν και η πρόληψη στην υγεία δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν μπορεί να συμβάλει, υπό όρους, στην βελτίωση του επίπεδου υγείας του πληθυσμού,  η άσκησή της μέσα στα πλαίσια των ευρύτερων συντηρητικών πολιτικών επιφέρει, σαν μόνο βέβαιο αποτέλεσμα, ΄μεγαλύτερες πιέσεις στον κάθε πολίτη  για τον διαρκή εγκλωβισμό του στην ατομικότητα. 

 Εκτενέστερη ανάλυση των επιπτώσεων από την εφαρμογή παρόμοιων πολιτικών στο Εθνικό Σύστημα Υγείας της Μ. Βρετανίας, παρουσιάζονται στο Η Τυραννία της Υγείας του ιατρού Μ. Fitzpatrick (εκδ. Πολύτροπο)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: